Kamis, 22 November 2012

Nule Andi inyasah Sapundu


NULE ANDI dengan SAPUNDU

(Sumber : Deddy Shera )

Katika huran tege ije lewu inaripi awi peres panyakit je paham tutu, mawi are oloh lewu te haban palus matei. Bakas tabela, bawi hatue uras buah. Belahe are kea oloh lewu je buhau malihi lewu te mahakan peres panyakit te, batisa ije biti anak bawi, je magun belum (indue-bapae matei kea, awi peres panyakit te), anak bawi te magun batahan melai lewu te.

Anak bawi je batahan melai lewu te, inggare “Nule Andi”. Ie puna tutu paham pehe ateie, awi oloh bakase jari nihau, tuntang tundah kulae, kea papire biti oloh lewu te buhau bara lewu malhi ie kabua-buate.

Parak kapusang angat atei, Nule Andi mananjung mangumbang lewu je benyem tunis. Metuh ie mananjung, Nule Andi mahalau ije Hampatung Sapundu je atun melai saran jalan. Awi Nule Andi mangkeme angat ungi-ungin, balalu lembut huang ate Nule Andi, handak manangkenya hampatung sapundu te. Itung huang Nule Andi, hampatung sapundu tuh barangai akan indu kawale.

Palus Nule Andi hamauh dengan hampatung sapundu te, “Oii sapundu…jaka ikau tuh belum, manjadian arepm belum indu kawalku melai lewu tuh..?” kuan Nule Andi, kute hante-hante ie manangkenya hampatung sapundu te.

Haranan kaheka biti bereng parak kapusang atei - itung pikiran, kajaria Nule Andi tapatiruh tukep upun hampatung sapundu te.

Huang tiruh Nule Andi, ie salenga manupi hasundau dengan hampatung Sapundu te. Melai lewu nupi ampin sapundu te bakaike-ikeh, baue-matae papa ampie, bitie panjang hai habulu, silue sama silun kangkamiak, taringe hai sama kahain pisang salendang, bawak matae randa-randang tuntang hai lini-lining, jelae panjang, mansuluh sampai petak.

Kuan sapundu dengan Nule Andi intu lewu nupi : “iiiiii man…….”!! Kauju andau, kauju alem, aku kareh manalih ikau Nule Andi.” Auh sapundu te kute sampai hantelu kali.

Nule Andi palus tarewen sabanen, mikeh sampai haketer hagenjeh, palus ie marawus hingkat, buhau hadari, manyahukan arepe intu huang ije balanai hai.

Awi kikeh Nule Andi, ie dia bahanyi balua bara rombak balanai jete. Gagenep alem bitin hampatung sapundu te hagerek, sambil hamauh “aku handak manalih ikau Nule Andi .”!! Auh te dia ndai je nupi, tapi puna tutu-tutu, hayak hampatung te nampara belum, puna handak manguang Nule Andi. Nampayah kilau te, Nule Andi jajuan paham kikehe, dengan hampatung sapundu te.

Sapundu te genep andau nampara basaluh, isu-isut saluh lenge-pai, biti bereng, baue-matae. Tampan biti bereng bau-matee sama kilau huang nupin Nule Andi, je ampie bakaike-ikeh.

Singkat Kesah…………….Huang Andau jw kauju, Sapundu te tutu belum, palus ie manggerek bitie... palus hamauh ………….. “iiiiii man…!!!” “Alem kareh aku mangguang ikau Nule Andi"!!

Mahining auh te Nule Andi jajuan manjadi angat kikehe. Haranan kapaham kikeh Nule Andi, ie palus buhau mandari arepe bara lewu te.

Nule Andi hadari bantap baning manyalamat arepe, dia ie katawan kakueh tintu jalanane.

Metuh andau jari kaput sapundu te puna tutu-tutu belum. Palus manyasah Nule Andi je buhau nah.

Nule Andi hadari manyalamat arepe, sambil kea ie hamauh balaku dohop. “Dohop…..dohop…!!! sapundu belum manyasah aku….!!!” kuan Nule Andi parak hadari.

Ije ale-alem Nule Andi hadari, sapundu te tatap manyasah ie, sampai andau hanjewu.

Ampin asin Hatalla ngambu, tepa kea Nule Andi hasundau dengan oloh je metuh rahat malan-manana.

‘Narai mawi ikau nah pahari?” kuan oloh are te misek Nule Andi . “Dohop, dohop, aku tuh nyasah awi hampatung sapundu je belum, ie handak mampatei aku” kuan Nule Andi mansanan akan oloh are.

Oloh are je malan handak manugal te, palus manajim kare tugal, manatap kare pisau lunju hapa mampatei sapundu je mangguang Nule Andi .

Dia pire-pire, meha-mehas tuntang nyaha-nyahai auh intu himba kanih. Pandumah sapundu te hining oloh are, rik-rak kare edan tuntang pelek-peleka kare batang kayu balihang nampuh awi sapundu je mangguang Nule Andi.

Sana sapundu sampai, tukep oloh are je mentai pandumahe, palus kea oloh are te mamunu sapundu, belahe hapan tugal, belahe hapan liunju, belahe hapan kare pisau manejep sapundu te. Oloh are hakadohop mangarubut sapundu je panjang hai te.

Kajariae matei kea sapundu je mangguang Nule Andi nah.
Limbah te Nule Andi balalu umba oloh lewu je jari mandohop ie nah. Ie belum dengan uluh melai lewu te sampai ie kawin, tuntang manak manjaria hung hete.

Pambelum Nule Andi melai lewu te ampie puna bahalap tuntang ie belum sanang mangat tuntang akan karajin oloh are.

Peteh Penyang :

1. Hung pambelum itah tege kajake-kasusah, kare peres panyakit je tau manaripi pambelum itah. Keleh itah sabar, tuntang manyarah jete akan Hatala Pangkahai Tuhan.

2. Dia uras kare kanuhuang tuntang kaharap itah tau manjadi manumun kahandak itah.

3. Keleh itah barendeng tuntang ela ureh-baka dengan taluh handiai, kuasa kakaput tau maningkes itah.

4. Amun itah bujur buah, tege ih ampin pasin Hatalla ngambu, huang kajake-kasusah itah.

5. Belum kabuat puna dia bahalap tuntang dia mangat. Keleh belum pakat oloh are, awi jete je tau manyanang itah. Penyang hinje simpei, handep hapakat, belum sanang mangat hung kabulat atei.

Minggu, 18 November 2012

Putir Busu & Bawi Sandah (Versi II)



Putir Busu Manyaok Laok

Sinde andau Putir Busu inyuhu indange manggau laok into sungei likut lewu. “Oo… Busu.. has ikau nangkajee, manyaok laok hung sungei likut lewu kau, akan balut itah halemei tuh.!” Kuan indang Putir Busu. “Yoh… mai” kuan Putir Busu, oloh bawi je puna panumun tuntang randah ateie. Ye Putir Busu balalu tulak akan sungei likut lewu mimbit soak.

Sana sampai saran sungei, Putir Busu palus manyaok laok. Are tutu ampin dinun Putir Busu. Sasar tahi, sasar rami ampin laok kau, jajuan kejau kea tanjung, tetei Putir Busu, jajauan kejau bara lewu. Andau jari kaput Putir Busu dia tau buli, awi dia gitan ndai jalan je inetei nah.

Salenga tenge ije tambi maningak Putir Busu. “Oi …eweh je manyaok sampai kaput tuh nah?” “Aku, Putir Busu mbi! Kuan Putir Busu tumbah. Lehae... esu… kilen ikau manyaok sampai kaput kilau tuh?” “Awi … karami ampin laok tuh nah, tambi..” kuan Putir Busu.

“Amun kilau te, ikau bamalem hung pasahku ih.” Kuan tambi te. “Jewu ih ikau buli awi jari kaput pijem, dia gitan kare jalan.” “Yoh… mbi!” kuan Putir Busu.

Melai into pasah tambi te Putir Busu palus marasih-manyiri laok je dinue nah, balalu mananak laok te. Laok jari masak, Putir Busu dengan tambi te kuman. Limbah kuman ewen ndue basasurah hanjulu, limbah te palus batiruh. Sana adau sawah Putir Busu dengan tambi misik.

Putir Busu handak paramisi buli dengan tambi. Sahelu bara Putir Busu buli, tambi manenga ije pundut tuntang ie mameteh dengan Putir Busu, kuae, “Ikau buli kan humam manyuru jalan tuh lurus bewei. Amun ikau sundau kambang bahalap tapi je cacat, ela ikau mutike. Intih kambang je paris bahalap. “ “yoh tambi.!” Kuan tumbah Putir Busu.

Ye, Putir Busu buli mahuru jalan je jari insanan tambi te. Hung benteng jalan Putir Busu manampayah tege ije kambang paris bahalap, palus ie mamutik kambang te. Salenga tere-tereng oloh hatue bakena balinga into balikat Putir Busu. Palus hamauh : “Aku tuh kambang je mutikmu. Aku tuh Pangeran, bara lewu Maharaja, puna jari tara surat, eweh je mamutik kambang te ie akan kabalingku.”

Putir Busu tajongon, manampayah oloh hatue bakena balinga, pangeran tinai. Palus ie manarima pangeran te. Sana sampai into huma Putir Busu dengan pangeran mukei pundut je nenga tambi nah, sakalinya kuntep amas-hintan-salaka, kare galang tisin rantai, batu je barega. Hanjak ewen ndue, manjadi akan katatau kasanange. Ewen ndue mandohop kare anak nule tuntang kare oloh je pehe belum.

Katatau Putir Busu tuntang ie je sundau pangeran nah, tara hining awi Bawi Sandah. Ye, ie misek dengan Putir Busu narai buku-sabab, hurui-paretei mawi ie tatau sanang, tuntang dinun pangeran. Paksa kea Putir Busu mansanan akan Bawi sandah.

Tagal kakuhu tuntang kajuhu Bawi Sandah, basa ie dia nahuang kalah bara Putir Busu, ie gulung manalih likut lewu mimbit saok tuntang manyundau tambi je manenga pundut te nah.

Tutu kea laok dinun, tuntang hasundau kea dengan tambi te, je mimbit kea Bawi sandah bamalem hung pasahe.

Melai pasah Bawi Sandah, parak bitak-bilai, kutum karamuhu auh baue, ie mampakasak laok parak kare rutik ih, dia ie marasihe. “lala-lalau kea je tambi tuh….!! En puna pakasak akae harue ie tau manenga pundut te..??!!” kuan atei Bawi Sandah. Balut puna masak kea. Ewen ndue kuman, limbah te batiruh.

Hung anda hanjewu. Puna kilau kaharap Bawi Sandah, tambi manenga pundut, tuntang peteh je sama kilau akan Putir Busu.

Bawi Sandah dia sampet paramisi dengan tambi, palus bis!! Tulak buli mahuru jalan je inintu te.

Puna ie sundau kea dengan kambang bahalap, tapi dia paris tuntang dia tinduh. Bawi Sandah palus mutik kambang te, salenga saluh manjadi oloh bakas ongko. Kuan oloh bakas te : “Puna jari tara surat, ikau je mamutik kambang te, akan indu sawangku.”

Bawi Sandah dia ulih mahila, ie manumun kea, palus ewen ndue mukei pundut je nenga tambi nah. Hakarang …! Huang pundut te, sakalinya sarangan bajanyi. Narai taluh ati, Lepah kembang muau, baun-matan Bawi Sandah buah pepet kawan bajanyi. Bawi Sandah hadari bantap-baning manyalamat arepe.

Dia tara hila kea Bawi sandah haban tuntang pehe manyarenan limbah buah rubuh bajanyi te. Puna ampin upah oloh je sakakar (bakuhu), tuntang bajuhu, dia tau mahaga bawak kutak tuntang karandah ateie.

Peteh Penyang :

1. Keleh itah kilau Putir Busu je mahian pai-lenge, randah atei tuntang bujur buah.

2. Ela kilau Bawi Sandah je bahiri, bakuhu, bajuhu tagal ramu panatau oloh beken.

3. Keleh itah basyukur dengan je atun into itah. Amun handak manggau kalabie nah, keleh manintu jalan je bujur buah.

4. Itah keleh mahining peteh penyang, tingak ajar je bahalap hayak manumun jete.

5. “Pahari handiai je inyinta, keleh manantuani hal toh bua-buah! Buah gagenep oloh bajeleng mahining tapi barangkah hakotak tuntang barangkah balait.-- Oloh je balait dia tau malalus taloh bahalap je manyanang atei Hatalla. -- Tagal te, kanan kare hadat je papa tuntang dia bahalap. Keleh manarima hapan karandah atei auh je inawur awi Hatalla hong atei keton, basa auh te aton bara kaabas hapan manyalamat keton.” (Yakobus 1 : 19-21)

Kamis, 15 November 2012

Abunawas Maja Lewun Maharaja



ABUNAWAS MAJA LEWUN MAHARAJA

Sinde andau Abunawas handak maja lewun maharaja, awi mahining tarung sarita oloh, lewun maharaja te sasar rami.

Ye, Abunawas manatap kare bahatae, manabe kare oloh lewu, mansanan arepe basa ie handak maja lewun majaraja.

Kuan Abunawas dengan oloh lewu : “Oii ketun je atun, aku handak halisang, jalanangku maja lewun maharaja, awi tarung sarita, wayah tuh lewun maharaja puna sasar rami. Tuh aku mimbit kare bua pisang, rambai, dahuyan sepsimpan kare bua, akan tambang amaku maharaja.” “Yoh, babuah ih ingauan jalanam.” kuan oloh lewu. “Ela talingau lah, mimbit tambang (oleh-oleh) kea bara lewu maharaja, ikei mentai pandumahmu kareh.” kuan oloh lewu te tinai. “Yoh…..dia men ih, musti aku mimbit tambang akan ketun.” kuan Abunawas.

Abunawas palus tulak malihi lewu humae manalih lewun maharaja. Sana sampai lewun maharaja, Abunawas puna hanjak manampayah ampin karami lewu te. Abunawas tanjung tunja mangumbang lewu, sasadang kala’u kanai, sambil kea kuman bua je bahatae akan tambang maharaja. Haranan katahie Abunawas mangumbang lewu manampayah karami, lepah kea bua, pisang, rambai, dahuyan tuntang bua je beken.

Harue Abunawas, tarewen. “Boh kai kalayaku tuh nah, dia ndai je aku maja marusik amaku maharaja, lepah sama sinde bua tambang tuh.”  kuan Abunawas. Nauh, dia usah mimbit tambang, aku tatap maja marusik ama.” kuan Abunawas. Tapi alem jari gantung.

Abunawas manegah baun tunggang istana maharaja.... “dir...dar..!! sinde auh tegah te. “Oo... ma!!! Oo... ma!! dar….dar…darr !!!! aku Abunawas handak maja marusik ikau..!! Aku dumah bara lewu kejau..!! Kombak kariak Abunawas mantehau maharaja.

Tepa kea takisik maharaja metuh rahat manupi bahalap. “Eweh arae je maja gantung alem kilau tuh??!!” Manegah baun tunggang dia bahadat sama sinde.??!!” kuan maharaja. Parak kasangit atei maharaja muap baun tunggang huma. Sana nampayah, tere-tereng Abunawas intu baun bantunggang huma.
Narai taluh ati, “pik! pak!” kapek tampeleng maharaja intu kuluk Abunawas. “kurang ajar ikau tuh, dia bahadat maja gantung alem, manegah atep dir dar sinde.”! Ayu buli kanih ikau!!! manderuh tiruh kare nupiku ih..!!” kuan maharaja malait Abunawas.

Abunawas suntup mahamen balalu buli akan lewu humae.
Sana andau sawah, oloh lewu mahining Abunawas jari dumah bara lewun maharaja. Ewen handak mahing auh saritan Abunawas, kea handak balaku tambang (oleh-oleh) bara lewun maharaja.

“Narai kabar Abunawas?” pisek oloh lewu. “Bahalap ih” kuan Abunawas. “Yoh, ikei tuh handak menuntut janjim, mimbit tambang bara lewun maharaja nah.” kuan ewen. “Tege” kuan Abunawas.

Ayu ketun uras mendeng mambaris arep ketun, kareh aku manenga akan ketun narai je inenga maharaja akungku male.” kuan Abunawas. Ye, oloh are sama matur arepe, mendeng babaris.

Abunawas bara hila saran baris te, palus “pik! pak! auh kapek tampeleng Abunawas, uras genep biti buah kapek tampeleng. “Boh!!! narai je kilau tuh nah Abunawas??” kuan oloh are misek heran.

“Boh.... je tuh ih je inenga amaku maharaja male. Ye kapek tampeleng tuh, ketun balakue, aku manenga akan ketun.”  Oloh are sama mandam. jetuh dia kare tambang, tapi mawi takuluk kembang kuan oloh te.

Lalau kea je Abunawas.

Peteh Penyang :

1. Keleh malalus gawi, tanjung jalanan, kare itung huang bujur buah, uka sampai kanahuang.

2. Ela laya tagal karamin dunia tuh, tau mambalang kare hajat niat, kare rencana tuntang cita-cita, awi tau manyasat-mangampehe arep kabuat.

3. Amun maja marusik oloh paya-payah waktu-katika, ela metuh oloh batiruh, manderuh kare tiruh kantuk, istirahat oloh.

4. Ela itah mambaleh kapehen itah akan oloh beken. Kinjap oloh awi kajake-kasusah ayue palus ie mawi kasusah kapehe akan oloh beken kea. Kuae : “mangat sama kemee” Ela kilau te. itah oloh je baagama harus sinta sama arep, tuntang sabar manyarah taluh handiai akan Hatalla Pangkahai Tuhan.