Jumat, 21 Maret 2014


KELEP HASOBAT DENGAN BURUNG PUNGAU

Kelep ewen ndue burung pungau te jari tahi nyeloe into saran danau. Hong sinde katika dumah pandang hai, sampai danau te teah toto. Kuan kelep dengan pungau te : “O sobat, ampie aku dia tau melai hetoh hindai, kilen kea tirokm denganku, aku ije susah toto hetoh, karana sasar jaton taloh kinangku. Keleh jaka ikau manggau sungei, eka kue toh tau melai sanang tinai.”

Tumbah pungau te : “Dia memen ih, sobat, aku katawan bewei danau hai ije handalem, are kulat, lomot ranen aton hete. Tinai, amon ikau toto nahuang bindah akan danau te ije kuangku, pahias bewei aku mimbit ikau kante.” Kuan kelep tombah : “Kilen kakejaue bara hetoh danau te, ije koam?” - “Dia ie kejau”, tombah pungau tinai, “tikas mahalau ije kabukit tuntang ije kalewu”.

“Has”, koan kelep. “Keleh ikau masi aku; tapi kilen ampin akal kue, mangat bagulong tau sampai kanih?” - “Tawangku ih akal bahalap”. auh pungau tinai, “keleh itah mamelek kayu ije kapating, maka pontonge ikau mamangkite, pontonge silae aku. Limbah te aku handak tarawang hayak ikau. Tapi ingat bewei : amon itah mahalau lewun oloh, tinai ewen mantehau bara ngiwa, te ela samasinde ikau hamauh bele ikau manjato.” “Iyoh”, koan kelep, palus mamangkit pontong kayu te nah.

Hanjulo bewei bukit gantong jari ihalau ewen, tapi sana ewen tambuan lewun oloh te, maka kawan anak oloh hete mangkariak akan ngambo hayak hamauh :

“Te keton ite, pungau hasobat dengan kelep!” “Pungau hasobat dengan kelep, ite kanih!!” Auh tangkariak kawan anak olon te tara hining awi kelep. Amon kelep mahining auh te, ie handak hamauh dengan pungau : “Hiningm, pungau, ewen manahiu kue toh!” Tapi sana ie marakang nyamae, balalu ie manjato akan petak tuntang palus induan awi anak oloh te. Pungau kabuate sampai eka danau te. Pasi kelep akan indu usik kawan anak olon bewei, awi ie dia manomon peteh pungau.

Peteh Penyang :
1. Amon oloh bakas maningak, kawan kula, kakawalan maningak itah, keleh hining bua-buah, ela iyoh, iyoh kelep, tapi dia manumon.

2. Amon tege oloh marahas, hababaka arep, keleh suni ih, ela hatatumba, awi tau mawi itah talingau kahimat itah ije mambatang.

3. Keleh pintar tuntang harati mangat dia akan ureh baka tuntang inawah oloh beken.

GANDANG BURUNG

Sinde katika ije biti oloh tatau mawi pesta hai. Pesta te telo bulan katahie, handau hamalem harajur bararami. Tarong pesta te tayap lakau lewu hakaliling. Jadi tara hining kea awi burung katuging. Palus ie manatap arepe haguet akan lewu oloh tatau te.

Benteng jalanae te ie hasundau dengan burung ampit. Hoi, sanger, handak akan kueh ikau? kuan ampit. “Burrr”, katuging tingkep. “Kilen, sanger, dia ikau mahining tarong gawin sadagar, jari telo bulan toh ie pesta bararami sukup simpan karamie handau hamalem? Jalanangku toh handak mite karami te. tumbah katuging. Koan ampit : “Tawangku kea saritae, maka buah ikau manalih, kilen toh, jaka aku omba, sanger?” “Bahalap! Tapi keleh kue mawi gandang akan imbit manalih gawin sadagar te”, koan katuging. Palus ewen ndue marasuk auh gandang ewen ndue : “Katuging, katuging! Caririt, caririt” “Hau, rami auhe”, kuan ewen ndue.

Palus ewen ndue miar tuntang hasundau dengan burung Kuntul. Sama kilau burung ampit nah kea. Burung kuntul misek jalanan ewen, palus omba. “Has, itah marasok gandang helo”. kuan katuging. Manjadi : “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt” Hanjak ewen telo, rami auh gandange.

Palus ewen telo miar, hasundau tinai dengan burung Kak. Kak mantehau ewen, maka ewen te sama saritae kilau awang helo nah kea. Palus Kak omba. Gandang manjadi : “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt! gak, gak! “Lalehan karamie, kuan ewen epat.

Palus ewen epat miar. Ewen hasondau tinai dengan burung Tabuan. Kalote kea Tabuan misek jalanan ewen, sama kilau awang helo nah. Tabuan kea omba ewen. Helo bara haguet, ewen marasok gandange : “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt! Gak, gak! Mmm.!” Toh maka sukup karamie gandang itah”, koan Katuging.

Te ewen lime haguet sampai lewun sadagar te. Toto kea, hining bara kejau auh letus kare karami te. Ewen mite kahalap lewu te malendang mahiang, hamalem sama kilau handau. Ewen lime te lulang-luli tarawang tambuan lewu te. Ombet katahie ewen tingkep hong batang kayu ije gantong likut huma. Hete ewen lime bagandang : “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt! Gak, gak! Hmmm!”

Hau, lalehan karami auh burung te”, koan oloh are. Barature oloh are manyeneh hayak hengan. Tengak tanggera oloh are manggau eka burung te mahiau. Ombet katahie gitan ewen lime kongan burung into tarok kayu. “Te, kanih ie, ayo, sipet-sipet! Panting-panting!”, koan kare anak oloh awang bangang. “Rami auhe mahiau, ela mangapehe maur burung te”, koan awang bakas.

Dia pire katahie bagandang ewen lime te. Hapus gandang, ewen tarawang manggau panginae lakau te. Limbah te ewen bagandang tinai sambil tarawang tambuan lewu. “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt! Gak, gak! Hmmm!”…. “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt! Gak, gak! Hmmm!.... “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt! Gak, gak! Hmmm!” Merau surak oloh are mahining karami auh burung te. Palus ewen lime tarawang sama buli ekae dengan atei hanjak.

PETEH PENYANG :
1. Kalunen patut pakat genep biti, genep ungkup lewu, hinje huang kahanjak.
2. Meto satua, kawan burung tau pakat kea, awi Hatalla jari manjadian taloh handiai bahalap.
3. Elau maur manderoh, mampatei burung satua barangai, ewen handak kea belom, tuntang ewen tau umba mamparami kalunen, awi auh hiau burung te puna bahalap : “Katuging, katuging! Caririt, caririt! Taktul katunguttunguttt! Gak, gak! Hmmm!” Tuntang are auh burung je beken tinai.
4. Amon tege mahaga burung, haga bua-buah, mangat auhe bahalap, mampangat atei itah.

Sangahau dengan Palanduk basurah....

Hong sinde andau palanduk hasundau dengan sangahau. "Hau... narai kabar nger?" kuan sangahau dengan palanduk. "Dia ulih aku barima, je arae kanulen kau!" kuan palanduk. "Boh! kilen nah sanger.?" kuan sangahau. "Kanampie je dia, amon bitik je jaton kasalae, mahalau tandipah olon kalunen, nyama-nyamah ih ewen kau mamicik... mampatei kawan bitik". Kuan palanduk.

"Ela ikau mahengae sanger!" Kuan sangahau.... ela je bitik, manih je ikau tau akan balut ewen olon kalunen..... hamputan ikei sangahau toh, je dia tau ewen kalunen kumae, mahin catok ewen kulok ikei.... amon ikei tabarung je bagare olon kalunen kau....!!"

"Hakarang indang.!!" kuan palanduk. "Badai ih arae...kare pagar jambatan je diague-guet mahin nejep mangkih ewen amon ewen mahalau pahandas kare pagar jambatan, kabun pambulan oloh.!!" Kuan palanduk...

Puna dia ulih huange olon kalunen kau, amon dia mangaraen taloh je inyundaue .... kuangku madue... kuan sangahau..